Απολλώνιος Τυανεύς και Δαιμονικά μέσα από τον Φιλόστρατο




Ο Απολλώνιος ο Τυανέας (15 - 98) ήταν Έλληνας νεοπυθαγόρειος φιλόσοφος από τα Τύανα της ρωμαϊκής επαρχίας της Καππαδοκίας στη Μικρά Ασία.
Ήταν ρήτορας και φιλόσοφος περίπου την εποχή του Ιησού Χριστού και συγκρίθηκε με τον Ιησού από τους χριστιανούς τον 4ο αιώνα και από άλλους συγγραφείς στη σύγχρονη εποχή. Ότι πληροφορία έχουμε για τον Απολλώνιο προέρχεται από τον Φιλόστρατο. Τη φήμη του οφείλει κυρίως ο Φιλόστρατος στα οκτώ βιβλία που αποτελούσαν: Τα εις τον Τυανέα Απολλώνιον.Οι εθνικοί για να το χρησιμοποιήσουν ως αντίβαρο στη θεαματική εξάπλωση του χριστιανισμού αλλοίωσαν την εικόνα του ιστορικού αυτού προσώπου (Απολλωνίου του Τυανέως) προσθέτοντας διηγήσεις θαυμάτων του και παρουσιάζοντάς τον ως δεινό μάγο κατά τρόπο που προκάλεσε την αντίδραση του Λουκιανού με τον Αλέξανδρον ή Ψευδόμαντιν.
Πατρίδα του Απολλώνιου ήταν τα Τύανα, Ελληνική πόλη της Καππαδοκίας. Ο πατέρας του είχε το ίδιο όνομα και καταγόταν από αρχαία γενιά που οι ρίζες της έφταναν ως τους οικιστές. Ήταν ο πλουσιότερος από τους συμπο­λίτες του, αν και όλο το έθνος είναι πλούσιο. Όταν η μητέρα του Απολλώνιου επρόκειτο να τον γεννήσει, παρου­σιάστηκε μπροστά της το φάντασμα του Αιγυπτίου δαίμο­να Πρωτέα, για τον οποίο ο Όμηρος λέει πως άλλαζε μορφές

13. Χωρίς να φοβηθεί, ρώτησε τι θα γεννήσει και εκείνος απάντησε «εμένα». «Ποιος είσαι συ;» ρώτησε. «Ο Πρωτέας, ο Αιγύπτιος θεός», απάντησε. Δεν χρειάζεται να εξηγήσω ποιος ήταν στη σοφία ο Πρωτέας σε όσους έχουν διαβάσει τους ποιητές. Είχε διάφορες μορφές, που άλλαζαν συνέχεια, δεν ήταν δυνατόν να συλληφθεί και, όπως φαίνε­ται, γνώριζε και προέβλεπε τα πάντα. Πρέπει να έχουμε 
στον νου μας τον Πρωτέα, διότι στη διάρκεια της ιστορίας θ' αποδειχτεί ότι ο Απολλώνιος είχε την ικανότητα της πρόγνωσης περισσότερο από τον Πρωτέα και ξέφυγε από πολλούς κινδύνους και δυσκολίες με μεγαλύτερη ευκολία σε περιπτώσεις που τον είχαν περιβάλει ασφυκτικά. 



V. Λένε πως γεννήθηκε σε λιβάδι, κοντά στο μέρος όπου υπάρχει τώρα το ιερό του. Δεν πρέπει να αγνοούμε με ποιον τρόπο γεννήθηκε. Όταν έφτασε η μητέρα του στην ώρα του τοκετού, ονειρεύτηκε πως έπρεπε να πάει στο λιβάδι για να μαζέψει λουλούδια. Όταν έφτασε εκεί, μάζευαν λουλούδια οι δούλες κι αυτή αποκοιμήθηκε στο γρασίδι. Κάποιοι κύ­κνοι που ζούσαν εκεί, έστησαν χορό γύρω της καθώς κοιμόταν και σηκώνοντας τα φτερά, όπως συνηθίζουν, έβγαλαν φωνή όλοι μαζί — έπνεε και ζέφυρος στο λιβάδι. Εκείνη πετάχτηκε πάνω από την ωδή και γέννησε. Κάθε έκπληξη μπορεί να προκαλέσει πρόωρη γέννα. Οι ντόπιοι λένε πως τη στιγμή που γεννήθηκε δημιουργήθηκε κεραυ­νός που φαινόταν πως θα πέσει στη γη, όμως έμεινε μετέωρος και χάθηκε ψηλά στον αιθέρα. Με όλα αυτά, νομίζω, οι θεοί ήθελαν να φανερώσουν και να προσημάνουν τη δόξα του άνδρα αυτού, την ανωτερότητα του πάνω σε όλα τα γήινα και το ότιεκεί και θρηνούν μπροστά στο νερό ομολογώντας τις επιορ-κίες τους. Οι ντόπιοι θεωρούν τον Απολλώνιο γιο του Δία, όμως εκείνος ονομάζει τον εαυτό του γιο του Απολλώνιου. είναι παρόμοιος με τους θεούς. 

VI. Υπάρχει κοντά στα Τύανα νερό του Όρκιου Δία, όπως λένε, και το ονομάζουν Ασβαμαίο




 1 6.
Η πηγή είναι κρύα, όμως κοχλάζει σαν καζάνι που θερμαίνεται. Για όσους κρατούν τους όρκους τους είναι ευμενές και γλυκό, στους επίορκους έρχεται αμέσως η τιμωρία. Τους βλάπτει στα μάτια, τα χέρια και τα πόδια, παθαίνουν υδρωπικία και φθίση και δεν μπορούν να φύγουν, αλλά κρατιούνται εκεί και θρηνούν μπροστά στο νερό ομολογώντας τις επιορ-ίες τους. Οι ντόπιοι θεωρούν τον Απολλώνιο γιο του Δία, όμως εκείνος ονομάζει τον εαυτό του γιο του Απολλώνιου.


Η Έμπουσα στη μυθολογία είναι φάντασμα της συνο­δείας της θεάς Εκάτης. Τρεφόταν με ανθρώπινη σάρκα και μπορούσε να πάρει κάθε είδους μορφή. Αφού πέρασαν τον Καύκασο, λένε πως είδαν ανθρώ­οπυς τέσσερις πήχεις ψηλούς με σκούρο δέρμα. Μόλις πέρασανπτον Ινδό ποταμό, είδαν άλλους, πέντε πήχεις ψηλούς. Από την πορεία μέχρι τον ποταμό αξίζει να ανα­φερθούν τα εξής: Προχωρούσαν κάτω από λαμπρό φεγγα­ρόφωτο, όταν παρουσιάστηκε το φάντασμα της Έμπουσας που άλλαζε μορφές ή εξαφανιζόταν τελείως. Ο Απολ­λώνιος κατάλαβε τι συμβαίνει, εξύβρισε ο ίδιος την Έμπου-σα και είπε και στους συντρόφους του να κάνουν το ίδιο, γιατί αυτό είναι το φάρμακο αυτής της επίθεσης. Το φά­ντασμα εξαφανίστηκε, τρέχοντας και βγάζοντας δυνατές φωνές, όπως κάνουν τα φαντάσματα.

Φιλόστρατος, Απαντα, εκδ. Κάκτος